Hoe bands vroeger door Nederland toerden

Streaming en sociale media? Vergeet het maar. Vroeger, als je als band bekend wilde worden, moest je de weg op. In Nederland betekende dat een avontuur. Niet eentje met luxe, maar eentje van improvisatie, je tanden ergens inzetten en een band met je publiek die je nu gewoon niet meer krijgt. We hebben het over de jaren '60 tot begin '90 – een tijd waarin het leven op de weg een rauwe mix was van romantiek en keiharde realiteit. We gaan terug. Kijken hoe Golden Earring, Doe Maar en Normaal hun strepen verdienden, dwars door het Nederlandse landschap.

Hoe boekten bands vroeger hun optredens?

Geen internet, natuurlijk. In de jaren '60 en '70 draaide het allemaal om netwerken. Zaaleigenaren, lokale radiostations, mond-tot-mond. Bands pakten zelf de telefoon en belden cafés en poppodia af. Of je had een manager, die werkte met een stapel ansichtkaarten en een telefoonboek. Paradiso in Amsterdam? De Effenaar in Eindhoven? Vaak waren dat kraakpanden of oude kerken die dienst deden als concertzaal. Slapen deed je bij fans of in je bus. Hotels? Veel te duur.

Wat was het belangrijkste vervoermiddel?

Die Volkswagenbus, de T1 of T2, dat was hét symbool van de toerende Nederlandse band. Betaalbaar, ruim, en je kon er een bed in bouwen. Bands als BZN en The Amazing Stroopwafels begonnen erin. In de jaren '80 stapten de grotere namen over op tweedehands touringcars, maar de kleinere bands bleven trouw aan hun busje. Geen airco, slechte wegen – dat leverde legendarische verhalen op over pech en hoe je in vredesnaam een kapotte bus naar een optreden in Friesland sleepte.

Hoe verliep een typische tourdag?

Ochtend: spullen inladen. 14:00 uur: vertrek naar de volgende stad. Groningen. Maastricht. 17:00 uur aankomst, soundcheck in een zaal die nog rook naar bier en zweet van de avond ervoor. Het optreden? Van 22:00 tot :00 uur, verdeeld over drie sets van 45 minuten. Dan de drankrekening afrekenen, inpakken en een uurtje slapen in de bus. Uitputtend. Maar het gaf je een intense connectie met je publiek, iets wat je niet uit een laptop haalt.

Welke rol speelden lokale podia en festivals?

Kleine tenten zoals De Kade in Zaandam of De Kelder in Amersfoort waren de broedplaatsen. Je verdiende er niks, maar je werd wel bekend. Hoogtepunten waren festivals zoals Pinkpop (1970) en Lowlands (1993). Maar vergeet de dorpsfeesten en kermisconcerten niet. In een tent spelen, met stroomuitval en regen die door de gaten lekte? Chaotisch. Maar het publiek was dankbaar, man.

Data: Hoeveel optredens deden bands per jaar?

Wat waren de grootste uitdagingen?

Geld, altijd geld. Een paar honderd gulden per optreden, en de helft ging op aan benzine en onderhoud. Apparatuur werd gestolen of ging kapot. In de zomer was het in die bus niet uit te houden. En drank en drugs? Een valkuil waar veel bands in vielen. Ruzies onderweg, verslavingen. Toch bleven ze gaan. Passie, gewoon.

Checklist: Overleven op de Nederlandse tournee (jaren '70/'80)

• Vervoer: Een betrouwbare bus, reservebanden, gereedschapsset. Simpel.
• Geld: Contant. Pinnen bestond niet. Voor benzine en tolwegen.
• Eten: Koelbox met brood, kaas, drinken. Geen fastfood.
• Communicatie: Telefooncel. Of de vaste lijn van de zaal voor last-minute wijzigingen.
• Route: ANWB-kaart. Markeerstift. Klaar.
• Slaap: Bij fans of in de bus. Hotels zijn voor de rijken.
• Geluid: Eigen mengpaneel en microfoons. De zaal heeft vaak niks.
• Documentatie: Fotestel. Voor herinneringen en persfoto's.

Hoe is het toeren veranderd?