Hoe heet de Driekoningen traditie waarbij een boon belangrijk is

Dat noemen ze de Driekoningentaart of Koningentaart. In Nederland en België ken je het misschien beter als het driekoningenfeest, of gewoon Driekoningen op 6 januari. Er zit een gedroogde bruine boon of een porseleinen exemplaar verstopt in die taart. Wie 'm in z'n stuk vindt, is voor één dag koning of koningin en krijgt een kroon op. Soms hoor je ook wel boon in de taart zeggen, in bepaalde regio's.

Wat is de oorsprong van de boon in de Driekoningentaart?

Geloof het of niet, maar dit gedoe met een boon in een taart begon al in de Romeinse tijd. Tijdens het Saturnaliafeest – eind december – stopten ze een boon in een taart. Degene die 'm vond, werd voor één dag koning. En die mocht dan bepalen wat er gebeurde. De christenen pikten later dit heidense gebruik op. In de middeleeuwen koppelden ze het aan Driekoningen, het feest van de drie wijzen. De boon staat symbool voor de pasgeboren Jezus. De vinder wordt de 'koning' van het feest. In Frankrijk heet het la galette des rois, Spanjaarden zeggen el roscón de reyes, en wij dus Driekoningentaart.

Hoe wordt de Driekoningentaart met boon gegeten?

Er zit nogal wat vast ritueel aan vast:

• De taart: Meestal bladerdeeg met amandelspijs hier in België en Nederland. In Spanje is het meer een ronde cake met fruit.
• De boon: Een gedroogde bruine boon, of soms een klein porseleinen figuurtje – een fève – verstopt in het deeg voordat de taart de oven in gaat.
• Het snijden: Je snijdt de taart in evenveel stukken als er eters zijn. Plus één extra stuk – het 'engelenstuk' – voor een onverwachte gast of de armen.
• De kroon: De jongste aan tafel wijst aan wie welk stuk krijgt. Zo kan niemand stiekem naar het stuk met de boon sturen.
• De vinder: Wie de boon vindt, wordt koning of koningin. Die mag de gouden papieren kroon op, en de rest van de avond bepalen wat er gebeurt.

Welke varianten van de Driekoningentaart bestaan er?

Het verschilt nogal per regio, zoals je hieronder ziet:

Wat gebeurt er als je de boon vindt?

De vinder wordt meteen koning of koningin. De traditie zegt dat die persoon:

• De gouden papieren kroon opzet en de rest van de maaltijd draagt. Geen discussie mogelijk.
• Eén wens mag doen – binnen redelijke grenzen – die de anderen moeten vervullen.
• Soms een klein cadeautje krijgt, of een speciale rol. Zoals de volgende spreker aanwijzen of het dessert bepalen.

In sommige families moet de vinder het jaar erop de taart bakken of kopen. De boon zelf bewaren ze vaak als geluksbrenger tot het volgende Driekoningenfeest. Apart hè?

Waarom wordt een boon gebruikt en geen ander voorwerp?

De boon heeft nogal wat bagage, historisch gezien. In de Romeinse tijd was 't een vruchtbaarheidssymbool. Ze gebruikten 'm om een 'koning voor een dag' te kiezen tijdens het Saturnaliafeest. Later gaven christenen er een nieuwe draai aan: de boon stelt de pasgeboren Jezus voor, verborgen voor Herodes. De boon vinden betekent dus 'Jezus vinden'. Praktisch is 'ie ook: hard, blijft heel tijdens het bakken, makkelijk te verstoppen. Tegenwoordig vervangen ze 'm soms door een porseleinen figuurtje, maar de naam 'boon' blijft vaak hangen.