Hoe oud worden we?

Die vraag jaagt ons al eeuwen aan. "Hoe oud worden we?" – het klinkt simpel, maar er zit een kluwen aan factoren achter. De gemiddelde leeftijd in Nederland is de afgelopen honderd jaar keihard omhooggeschoten. Maar het hangt af van zoveel dingen: je genen, hoe je leeft, wat de dokter voor je kan doen, en of je pech of geluk hebt gehad met waar je wieg stond. Laten we maar eens in de cijfers duiken. En kijken wat je zelf kunt doen om die kans op een lang leven – en een beetje een leuk leven – een duw in de rug te geven.

Wat is de gemiddelde levensverwachting in Nederland?

Levensverwachting bij geboorte is zo'n standaardstatistiek. Volgens het CBS en de WHO zitten we nu rond de 81,5 jaar. Maar er zit een flink gat tussen mannen en vrouwen. Echt een wereld van verschil.

Onthoud wel: dit zijn gemiddelden. Als je nu 65 bent, is je resterende vooruitzicht een stuk rooskleuriger. Je hebt de kinderziektes, de ongelukken, de domme streken van je twintiger jaren al overleefd. Een man van 65 heeft nog zo'n 18 jaar te gaan, tot zijn 83e. Vrouwen van die leeftijd mogen nog 21 jaar rekenen, tot 86. Best gek als je erover nadenkt.

Welke factoren bepalen hoe oud we worden?

Het antwoord is niet één ding. Het is een wirwar van invloeden. Ik verdeel het in drie stukken.

Genetische aanleg: de basis

Je DNA legt een fundament. Tweelingonderzoek laat zien dat ongeveer 20 tot 30 procent van de verschillen in levensduur genetisch is. Sommige genen – die voor celherstel of het temperen van ontstekingen – geven je een voorsprong. Maar het is geen keihard lot. Eerder een startpunt.

Levensstijl: de grootste invloed

Hier heb je de meeste grip op. De Harvard Study of Adult Development, een enorm onderzoek, liet zien dat een gezonde leefstijl een gigantisch effect heeft. Dit zijn de speerpunten:

• Voeding: Een mediterraan dieet werkt goed. Veel groente, fruit, volle granen, noten, olijfolie. Het hangt sterk samen met een langer leven.
• Beweging: Honderdvijftig minuten matig intensief per week – wandelen, fietsen – verlaagt de kans op hartproblemen, diabetes en sommige kankersoorten.
• Niet roken: De grootste vermijdbare doodsoorzaak. Stop ermee, het loont altijd, op elke leeftijd.
• Matig alcoholgebruik: Te veel is ronduit slecht. De richtlijn? Drink geen alcohol, of maximaal één glas per dag. Echt waar.
• Gewicht: Een BMI tussen 18,5 en 25 is het streefgetal. Lastig, maar belangrijk.

Omgeving en sociaaleconomische status

Je omgeving telt mee. Luchtkwaliteit, hoe makkelijk je een dokter kunt bereiken, je opleiding, of je een netwerk hebt om op terug te vallen. Mensen met een hogere opleiding en sterke sociale contacten leven gemiddeld langer. Punt.

Wat is de maximale levensduur van de mens?

De gemiddelde leeftijd stijgt, maar de absolute top blijft hangen. Jeanne Calment, de oudste ooit, werd 122. Wetenschappers zijn het er niet over eens of er een harde biologische grens is. Sommigen denken dat we een plafond hebben bereikt van 120 tot 125 jaar. Anderen hopen dat medische doorbraken – gentherapie, verouderingsremmers – die grens kunnen verschuiven. Voor nu? Ouder dan 120 word je waarschijnlijk niet. De meesten halen de 80.

Checklist: Verhoog uw kansen op een lang leven

Wil je er actief aan werken? Pak deze checklist erbij.

• Eet dagelijks minimaal 250 gram groenten en 200 gram fruit.
• Beweeg minimaal 30 minuten per dag, 5 dagen per week.
• Zorg voor 7-9 uur kwalitatieve slaap per nacht.
• Beperk stress door meditatie, wandelen of een hobby.
• Onderhoud sterke sociale contacten met vrienden en familie.
• Ga jaarlijks naar de huisarts voor een preventieve check-up.
• Drink met mate en rook niet.

Veelgestelde vragen over levensverwachting