Kan dramatherapie helpen bij trauma

Trauma laat z'n sporen na, zowel in je lijf als in je hoofd. Iedereen kent EMDR en cognitieve gedragstherapie wel, maar dramatherapie? Dat klinkt misschien een beetje raar. Toch wint het terrein als alternatieve of extra manier om met trauma om te gaan. Maar werkt het écht? Laten we kijken naar hoe het precies werkt, wat er wetenschappelijk over bekend is, en hoe je het in de praktijk kunt gebruiken.

Wat is dramatherapie en hoe werkt het bij trauma?

Dramatherapie is een soort psychotherapie waarbij je niet alleen praat, maar ook dingen dóet. Denk aan toneelspel, rollenspel, improvisatie, verhalen vertellen – dat soort dingen. Het idee is dat je door een 'alsof'-wereld een veilige afstand creëert tot het trauma. Je kunt een traumatische gebeurtenis opnieuw beleven, of er een andere draai aan geven, zonder dat het je helemaal overspoelt. Je bent niet direct in de herinnering, je speelt ermee.

Dit werkt goed bij trauma omdat trauma vaak niet alleen in woorden is opgeslagen, maar ook in je lichaam en in je impliciete geheugen – de dingen die je niet bewust weet maar wel voelt. Door fysiek bezig te zijn en symbolisch te spelen, kun je bij die niet-verbale lagen komen. Het activeert het beloningssysteem in je hersenen, wat kan helpen om de bevriezingsreactie die vaak bij PTSS hoort, te doorbreken. Klinkt logisch, toch?

Wat zegt het onderzoek over dramatherapie bij trauma?

Een flinke review uit 2020 in het Journal of Trauma & Dissociation bekeek 15 klinische studies met bijna 500 deelnemers. De conclusie? Dramatherapie vermindert PTSS-symptomen flink, met een effectgrootte van 0.72 (Cohen's d). Dat is een behoorlijk groot effect in de psychotherapie-wereld. Niet slecht voor iets waar je niet alleen op de bank ligt te praten.

Voor wie is dramatherapie bij trauma geschikt?

Eerlijk? Dit is vooral iets voor mensen die het lastig vinden om over hun trauma te praten. Denk aan kinderen, jongeren, of volwassenen met complex trauma. Of mensen die in gewone gesprekstherapie vastlopen omdat ze dissociëren of overspoeld raken. De afstand die dramatherapie biedt, kan dan een uitkomst zijn.

Check dit lijstje maar eens:

• Vind je het moeilijk om over je trauma te praten?
• Raak je overweldigd door herinneringen tijdens therapie?
• Zoek je een creatieve manier om emoties te uiten?
• Heb je last van dissociatie of voel je je emotioneel verdoofd?
• Wil je meer verbinding krijgen met je lichaam?

Als je twee of meer keer 'ja' hebt gezegd, is dramatherapie misschien wel iets voor jou. Het kan een mooie toevoeging zijn aan je behandeling.

Hoe ziet een dramatherapie sessie voor trauma eruit?

Een sessie duurt meestal een uur tot anderhalf uur. Het begint met een warming-up – gewoon om in het hier-en-nu te komen en de spanning er een beetje uit te laten vloeien. Daarna komt de kern: met rollenspel, maskers, poppen, of verhalen werk je naar het trauma toe. De therapeut houdt in de gaten of het veilig blijft en past de intensiteit aan. Aan het einde is er een cooling-down en reflectie, zodat je niet vol met emoties de deur uit loopt. Dat is best belangrijk.

Een handig ding is het 'containment-object'. Dat is een symbool – een masker, een pop, een speciaal voorwerp – waarin je het trauma als het ware kunt stoppen. Zo houd je afstand en controle. Klinkt een beetje zweverig, maar het werkt voor veel mensen.

Wat zijn de beperkingen en risico's?

Niet voor iedereen is dit geschikt. Mensen met een acute psychose, een ernstige dissociatieve identiteitsstoornis, of die actief suïcidaal zijn, moeten eerst gestabiliseerd worden. Anders kan het gevaarlijk zijn. Ook als de therapeut niet ervaren is, kan het verkeerd gaan – dan raak je opnieuw getraumatiseerd omdat je te snel of te diep in de herinneringen wordt geduwd.

Zorg dus dat je therapeut een erkende opleiding heeft, bijvoorbeeld via de Nederlandse Vereniging voor Dramatherapie, en dat diegene ervaring heeft met trauma. Vraag ernaar, het is je goed recht.

Veelgestelde vragen over dramatherapie bij trauma