Waar komt de gitaar oorspronkelijk vandaan

De gitaar zoals wij hem nu kennen? Dat ding is niet zomaar uit de lucht komen vallen. Nee, het heeft duizenden jaren geduurd, een hele reis gemaakt door continenten heen. Het antwoord is niet een simpel land aanwijzen - het is meer een roadtrip door de tijd. Van het oude Mesopotamië, door het Moorse Spanje, langs de Italiaanse renaissance, en uiteindelijk beland je in werkplaatsen in Spanje en de VS. Laten we die reis eens maken.

De oudste voorouders: Mesopotamië en de Oudheid

De echte wortels? Die liggen in het Midden-Oosten, bij de allereerste snaarinstrumenten. Er zijn van die cilinderzegels gevonden in Mesopotamië, van rond 2000 voor Christus, waar al instrumenten op staan met een klankkast, een hals, snaren. Denk aan de tanbur, een langhalsluit, en de oud, die korte hals en peervormig is. Dat zijn de verre opa's van de gitaar.

Die oud kwam uit het oude Perzië en verspreidde zich via de Arabieren. De kithara uit Griekenland en Rome was ook familie, maar meer een lier eigenlijk. Het idee was hetzelfde: een snaar die trilt over een klankkast.

De Moorse invloed: De introductie in Europa

De grote stap? Dat was in de 8e eeuw, toen de Moren Spanje binnenkwamen. Ze brachten de oud mee, die daar de laúd werd. Maar Europa had al de luit, een eigen versie van die Arabische oud. Die twee - de Moorse oud en de Europese luit - gingen een beetje mengen, en zo ontstond de vihuela.

Die vihuela, populair in Spanje en Italië in de 15e en 16e eeuw, wordt vaak gezien als de directe voorloper van de moderne gitaar. Anders dan de luit, die een bolle rug had, had de vihuela een platte of licht gebolde rug en die ingesnoerde vorm. Dat werd later typisch voor de gitaar. Ze had vaak zes dubbele snaren, trouwens.

De geboorte van de moderne gitaar: Spanje en Italië

In de 16e eeuw kwam de guitarra op, een kleiner ding met vier dubbele snaren. Het volk speelde erop, terwijl de vihuela meer voor de adel was. In de 18e eeuw werd het gestandaardiseerd: een vijfde dubbele snaar erbij, en in de 19e eeuw de zesde enkele snaar. Dat werd de basis voor de moderne klassieke gitaar.

Die Antonio de Torres Jurado, een Spaanse gitaarbouwer (1817-1892), wordt de vader van de moderne klassieke gitaar genoemd. Hij maakte de vorm, de klankkast en het balkenstelsel perfect, waardoor het geluid veel krachtiger en helderder werd. Zijn ontwerp werd de standaard voor alles wat erna kwam.

De evolutie naar de elektrische gitaar

De 20e eeuw bracht de elektrische gitaar. In de jaren 30 en 40 gingen muzikanten en ingenieurs experimenteren met het versterken van het geluid. Orville Gibson, Les Paul, Leo Fender en Ted McCarty van Gibson waren de pioniers. Die elektrische gitaar, met zijn massieve of halfmassieve body, maakte het mogelijk om veel luider te spelen en nieuwe geluiden te maken. Rock-'n-roll, blues, jazz - het was niet hetzelfde geweest zonder.

Antwoorden op veelgestelde vragen (People Also Ask)

Hoe is de gitaar ontstaan?

Het is een combinatie van oude snaarinstrumenten. De belangrijkste voorouders zijn de Arabische oud via de Moren en de Europese luit. In Spanje evolueerden die tot de vihuela, die weer leidde tot de vroege guitarra. De moderne klassieke gitaar, zoals we die nu kennen, werd in de 19e eeuw gestandaardiseerd door Antonio de Torres.

Wat is het oudste snaarinstrument ter wereld?

De Lier van Ur uit Sumerië, van rond 2500 voor Christus, is het oudste bekende. Maar er zijn aanwijzingen voor nog oudere, zoals de tanbur uit Mesopotamië, rond 3000 voor Christus. De gitaar is een veel latere afstammeling.

Waarom heeft een gitaar een ingesnoerde vorm?

Het is niet alleen mooi, die zandlopervorm. Het heeft een akoestische functie: de inkepingen laten de bouwer de klankkast groter maken zonder dat het instrument onbespeelbaar wordt. De bovenste kam maakt het makkelijker om met de rechterhand bij de snaren te komen, en de onderste kam maakt de klankkast groter voor een vollere resonantie. De vihuela had het al, en Torres maakte het perfect.

Wie heeft de elektrische gitaar uitgevonden?

Niet één iemand. Rickenbacker en Gibson maakten in de jaren 30 de eerste versterkte gitaren. Les Paul experimenteerde in de jaren 40 met massieve lichamen, en Leo Fender bracht in 1950 de eerste commercieel succesvolle massieve elektrische gitaar uit: de Fender Esquire, later de Telecaster. Gibson bracht in 1952 de Les Paul uit, samen met Les Paul zelf ontworpen.

Een tijdlijn van de gitaarevolutie

Checklist: De voorouders van de gitaar op een rij

• Oud (Perzië/Arabië): Peervormige klankkast, korte hals, geen fretten. Bracht de basis voor de klankkast en de stemming.
• Tanbur (Mesopotamië): Lange hals, kleine klankkast. Legde de basis voor de lange hals en de fretten.
• Kithara (Griekenland/Rome): Lier-achtig, maar met een klankkast. Invloed op de Europese muziektraditie.
• Luit (Europa): Bolle rug, korte hals, fretten. Populair in de Renaissance. Invloed op de vihuela.
• Vihuela (Spanje): Platte rug, ingesnoerde vorm, 6 dubbele snaren. Directe voorloper van de gitaar.
• Barokgitaar (17e-18e eeuw): 5 dubbele snaren, kleinere klankkast. De eerste 'gitaar' in de moderne zin.

Veelgestelde vragen (FAQ)