Wanneer is narratieve therapie niet geschikt

Narratieve therapie klinkt mooi, hè? Mensen helpen hun eigen verhalen te herzien. Krachtig spul. Maar eerlijk? Het is niet voor iedereen weggelegd. En dat moet je snappen, anders kun je iemand behoorlijk teleurstellen – of erger. Ik ga je vertellen wanneer je deze therapie beter kunt laten staan.

Wat zijn de belangrijkste contra-indicaties voor narratieve therapie?

Stel je voor: iemand zit midden in een psychotische episode. Of is acuut suïcidaal. Of heeft net iets traumatisch meegemaakt wat nog niet verwerkt is. Dan? Dan moet je niet aan verhalen gaan sleutelen. Eerst stabiliseren, crisisinterventie, die kant op. Het herschrijven van een levensverhaal is gewoon te zwaar, te emotioneel belastend op dat moment. Kan iemand echt overweldigen.

En dan heb je ook nog de mensen die simpelweg niet de taalvaardigheid of het cognitieve vermogen hebben. Narratieve therapie draait om verhalen vertellen, analyseren, herformuleren. Abstract denken, metaforen begrijpen – dat is best een eis. Iemand met dementie, ernstige cognitieve beperkingen, of een heel laag IQ? Die redt het niet. De therapie vraagt gewoon te veel op dat vlak.

Voor welke psychische aandoeningen is narratieve therapie ongeschikt?

Kijk, bij ernstige biologische aandoeningen – denk aan bipolaire stoornis in een manische fase of schizofrenie – is narratieve therapie zelden de eerste stap. Die mensen hebben eerst medicatie nodig, stabilisatie. Diep graven in verhalen terwijl iemand psychotisch is? Dat kan de realiteitstoetsing alleen maar erger maken. Risico.

Ook bij ernstige persoonlijkheidsstoornissen, voorál borderline in een acute fase, moet je uitkijken. Die emotionele ontregeling is zo heftig dat ze de afstand niet kunnen bewaren die nodig is om een verhaal te herzien. En jij als therapeut? Je kunt zomaar meegezogen worden in die chaos. Gebeurt sneller dan je denkt.

Wanneer is een cliënt niet klaar voor narratieve therapie?

Sommige mensen hebben gewoon geen idee dat er een probleem is. Of ze geven álles en iedereen de schuld, zonder een greintje zelfreflectie. Dan werkt het niet. De therapie heeft een basis nodig van motivatie en nieuwsgierigheid. Als iemand gedwongen wordt – door een rechter of zo – dan wordt het bijna nooit wat.

En er zijn ook cliënten die heel concreet willen, oplossingsgericht. Die alleen "van hun symptomen af willen" en geen interesse hebben in die onderliggende verhalen. Die raken gefrustreerd, geloof me. De non-directieve, verkennende stijl past niet bij iemand die gewoon een recept of handleiding verwacht. Logisch.

Wat zijn de risico's van narratieve therapie bij verkeerde toepassing?

Het grootste risico? Retraumatisering. Punt. Als je iemand traumatische gebeurtenissen laat herinneren en hervertellen zonder dat ze stabiel zijn, dan schiet die persoon zo terug in de overlevingsstand. Meer nachtmerries, flashbacks, dissociatie. Niet de bedoeling.

En er is nog iets. Je kunt per ongeluk een slachtofferidentiteit versterken. De therapie is juist bedoeld om mensen hun eigen kracht terug te geven, agency. Maar een onervaren therapeut? Die kan het verhaal van "ik ben een slachtoffer" per ongeluk groter maken in plaats van het te ontrafelen. En dan sta je stil. Geen groei, alleen maar vast.

Checklist: Is narratieve therapie geschikt voor deze cliënt?

• Is de cliënt emotioneel stabiel? (Ja/Nee)
• Is er sprake van een acute crisis? ( = Niet geschikt)
• Kan de cliënt abstract denken en metaforen begrijpen? (Ja/Nee)
• Heeft de cliënt een intrinsieke motivatie om te veranderen? (Ja/Nee)
• Is er een veilige therapeutische relatie? (Ja/Nee)
• Verwacht de cliënt een snelle, concrete oplossing? (Ja = Mogelijk niet geschikt)

Als de antwoorden op de meeste vragen "Nee" zijn, is narratieve therapie waarschijnlijk niet de juiste keuzep>

Veelgestelde vragen (FAQ)