Welk dier zal in 2050 verdwenen zijn?

Er is een vraag die me blijft achtervolgen — welke dieren halen 2050 niet? Het is niet alleen maar een deprimerend onderwerp, het is ook nogal urgent. Wetenschappers zeggen dat de zesde massa-extinctie gewoon doorgaat, en de snelheid waarmee soorten verdwijnen? Die is 100 tot 1000 keer hoger dan normaal. Klimaatverandering, hun leefgebied dat verdwijnt, stroperij, vervuiling — het stapelt zich allemaal op. Laten we eens kijken welke iconische dieren het risico lopen om binnen 25 jaar weg te vallen. Geen vrolijk verhaal, wel eentje dat gebaseerd is op data.

Waarom sterven er zoveel diersoorten uit voor 2050?

De redenen zijn behoorlijk met elkaar verstrengeld, en ja, het is grotendeels onze schuld. De aarde warmt op, extremer weer wordt de norm, poolkappen smelten. Leefgebieden veranderen sneller dan dieren zich kunnen aanpassen. En dan heb je nog ontbossing — vooral in de Amazone en Zuidoost-Azië — waardoor hele ecosystemen gewoon verdwijnen. Al die dingen samen? Dat is een perfecte storm voor de natuur. En niet op een goede manier.

Welke specifieke diersoorten lopen het grootste risico?

De Rode Lijst van de IUCN en allerlei populatiestudies geven een grimmig beeld. Sommige soorten hebben een extreem hoge kans om voor 2050 te verdwijnen. Hier zijn de meest kritieke gevallen.

IJsbeer (Ursus maritimus)

De ijsbeer is eigenlijk het uithangbord van de klimaatcrisis geworden. Hun hele overleving hangt af van zee-ijs in het noordpoolgebied — daar jagen ze op zeehonden. Volgens modellen van het IPCC kan de Noordelijke IJszee in de zomer van 2050 ijsvrij zijn. Geen ijs, geen jacht, dan verhongeren ze. De populatie in de Zuidelijke Beaufortzee is al met 40% gekelderd.

"Tegen 2050 zal de ijsbeerpopulatie naar verwachting met 30% tot 50% zijn afgenomen, en in sommige regio's, zoals de Barentszzee, is volledig uitsterven mogelijk." — Dr. Steven Amstrup, hoofdwetenschapper bij Polar Bears International.

Javaanse neushoorn (Rhinoceros sondaicus)

Er zijn nog maar 76 exemplaren in het wild, en die zitten allemaal in het Ujung Kulon National Park op Java. Dit is de meest bedreigde neushoornsoort ter wereld. Eén natuurramp — een tsunami, een vulkaanuitbarsting — of een ziekte-uitbraak, en de hele populatie is foetsie. De genetische diversiteit is ook extreem laag, wat het er niet beter op maakt.

Amurpanter (Panthera pardus orientalis)

De Amurpanter — ook wel Verre Oostenpanter genoemd — is de zeldzaamste katachtige op aarde. Ongeveer 100 individuen in het wild, verspreid over de grens tussen Rusland en China. Stroperij, bosbranden, te weinig prooidieren... wetenschappers denken dat de kans op uitsterven in het wild voor 2050 meer dan 90% is. Dat is behoorlijk kansloos.

Vaalpapegaai (Pezoporus occidentalis)

Deze nachtelijke, niet-vliegende papegaai uit Australië is een mysterie. Er is al tientallen jaren geen bevestigde waarneming meer. De status is 'kritiek bedreigd (mogelijk uitgestorven)'. Geïntroduceerde katten en vossen, veranderende brandregimes — het heeft de populatie naar een punt gedreven waar geen weg meer terug is. Misschien is hij al weg.

Welke diergroepen zijn het meest kwetsbaar voor uitsterven?

Sommige groepen zijn gewoon kwetsbaarder dan andere. Grote zoogdieren met een lage reproductiesnelheid en een gespecialiseerd dieet — die lopen het grootste risico. Amfibieën wereldwijd zijn ook extreem kwetsbaar door schimmelziekten en klimaatverandering. In de tabel hieronder zie je de meest bedreigde groepen.

Wat kunnen we doen om uitsterven te voorkomen?

Het ziet er niet goed uit, maar er is nog hoop. Het vergt politieke wil, economische veranderingen en individuele actie. Makkelijk? Nee. Onmogelijk? Ook niet.

• Beschermdeieden uitbreiden: Minstens 30% van land en zee moet in 2030 beschermd zijn. Dat is de 30x30-doelstelling.
• Stroperijrijden: Strengere handhaving, en minder vraag naar ivoor, hoorn en exotische huiden. Lastig, maar nodig.
• Klimaatactie versnellen: De uitstoot van broeikasgassen moet drastisch omlaag. Opwarming onder 1,5°C houden is het doel.
• Fokprogramma's: Voor soorten zoals de Javaanse neushoorn is een gecontroleerd fokprogramma in gevangenschap misschien de laatste reddingsboei.

Veelgestelde vragen over uitstervende diersoorten in 2050