Welke kunstenaars maken kunst op basis van muziek

Muziek en beeldende kunst? Die twee zijn al eeuwen aan het flirten. Maar de laatste tijd zie je steeds meer kunstenaars die muziek niet alleen als achtergrond gebruiken, maar er echt hun werk op baseren. Ze vertalen ritme, melodie, die ene gitaarriff naar verf, steen, pixels. Van Kandinsky's gekleurde chaos tot hyperrealistische schilderijen van rappers, het levert iets bijzonders op. Soms voelt het alsof je de muziek bijna kunt horen als je ernaar kijkt.

Wie zijn de bekendste kunstenaars die muziek in hun werk verwerken?

Er zijn een paar namen die steeds terugkomen als je het hebt over artiesten die van geluid beeld maken. Sommigen zijn al dood, anderen werken nog steeds. Hier een greep uit de belangrijkste.

Wassily Kandinsky: De pionier van de muzikale abstractie

Kandinsky. Die gozer zag kleuren als klanken. Echt waar. Hij dacht dat rood net zo kon schreeuwen als een trompet. Zijn 'Compositie VIII' is eigenlijk een soort visuele partituur, lijnen en vlakken die dansen alsof ze een eigen beat hebben. Hij hoorde Wagner en schilderde wat hij hoorde. Beetje gek, maar geniaal.

Piet Mondriaan: Van De Stijl naar de Boogie Woogie

Mondriaan, die met al die strakke blokken en lijnen. Toen hij in New York kwam, werd hij helemaal gek van de jazz. Zijn 'Broadway Boogie Woogie' is gewoon de stad en de muziek, vertaald naar primaire kleuren en een raster. Het klinkt saai, maar het bruist. Alsof je naar een stadsplattegrond kijkt die aan het swingen is.

Jean-Michel Basquiat: De rauwe energie van hiphop en free jazz

Basquiat leefde in de New Yorkse underground. Zijn schilderijen zijn een zooitje, maar wel een georganiseerd zooitje. Teksten, kronen, doodskoppen, allemaal door elkaar. Het ritme van hiphop en free jazz zit erin. Hij schilderde Charlie Parker, Miles Davis, maar elk werk ademt gewoon muziek. Het is chaotisch, maar je voelt de beat.

David Hockney: Muziek in fotocollages

Hockney, die maakt van alles. Maar zijn fotocollages, zoals 'Pearblossom Highway', hebben een herhaling die aan muziek doet denken. Hij heeft ook series over de lente, waarin hij natuur en muziek mixt. Hij is minder direct dan Basquiat, maar het zit er wel in. Opera, pop, het komt allemaal terug.

Hoe vertalen hedendaagse kunstenaars muziek naar beeldende kunst?

Nu wordt het pas echt interessant. Hedendaagse kunstenaars gooien technologie erin. Denk aan installaties die reageren op geluid, of schilderijen gebaseerd op spectrogrammen van nummers. De grens tussen horen en zien vervaagt compleet.

Welke technieken gebruiken kunstenaars om muziek zichtbaar te maken?

Er zijn nogal wat manieren om muziek vast te leggen. Sommige zijn ouderwets, andere hypermodern.

• Synesthesie: Sommige mensen, zoals Kandinsky, zien kleuren bij geluid. Die schilderen gewoon wat ze waarnemen. Handig als je het hebt.
• Partituren als beeld: Notenbalken worden decoratie. Of kunstenaars maken zelf 'visuele partituren' die je zowel kunt lezen als bekijken.
• Golfvormen en spectrogrammen: Tegenwoordig zetten kunstenaars geluidsgolven om in lijnen en patronen. Een beat wordt een zigzag, een melodie een vloeiende curve.
• Interactieve installaties: Sensoren en software zorgen dat een kunstwerk reageert op geluid. De kijker beweegt, het werk 'speelt' mee. Jij bent ineens de DJ.

Waarom is de combinatie van muziek en beeldende kunst zo krachtig?

Waarom werkt het zo goed? Omdat beide kunstvormen aan dezelfde emoties trekken, alleen via andere zintuigen. Muziek kan een schilderij duidelijker maken, een schilderij kan een nummer meer diepte geven. Het is een versterkte ervaring. Daarom zijn kunstenaars er al meer dan honderd jaar door geobsedeerd.

Checklist: Hoe herken je kunst die is geïnspireerd op muziek?

• Kijk naar ritme: Zie je herhalende patronen of een duidelijke beweging?
• Let op kleurgebruik: Doen kleuren denken aan harmonie of dissonantie, zoals in een akkoord?
• Zoek naar titels: Verwijst de titel naar een artiest, nummer of genre?
• Voel de energie: Heeft het werk een beat, een flow, een vibe?
• Check de techniek: Zie je golfvormen, notenbalken of instrumenten?