Welke verschijnselen vertoont iemand die dreigt flauw te vallen

Flauwvallen - artsen noemen het syncope - is eigenlijk best eng. Je hersenen krijgen even niet genoeg bloed en je bent zo weg. Maar hier is het ding: bijna nooit gebeurt het zomaar uit het niets. Er is altijd een voorfase, een soort waarschuwing van je lijf. Die signalen herkennen? Dat kan het verschil maken tussen een onschuldige flauwte en een nare val met blessures. Iedereen reageert anders, maar de tekenen zijn vaak best herkenbaar.

Wat zijn de meest voorkomende waarschuwingssignalen?

Die rare fase vlak voordat je flauwvalt heet officieel 'presyncope' of 'lipotymie'. Klinkt chique, maar het voelt allesbehalve chique. Het kan een paar seconden duren, soms een paar minuten. Je krijgt een mix van lichamelijke en zintuiglijke dingen die helemaal misgaan. En nee, je krijgt niet altijd álle signalen tegelijk. Soms maar een paar.

• Duizeligheid en een licht gevoel in het hoofd: Dit is veruit de meest genoemde. Alsof de kamer draait, of alsof je hoofd gewoon... leegloopt. Beetje eng.
• Zwart worden voor de ogen of wazig zien: Je zicht wordt smaller, kleuren worden flets, of het wordt gewoon pikdonker. Noemen ze ook wel tunnelvisie. Alsof je door een rietje kijkt.
• Misselijkheid en braakneiging: Zo'n onbestemd, vies gevoel in je maag. Vaak gepaard met enorm gapen en een grauwe, bleke huid. Ziet er niet uit.
• Overmatig zweten (koud zweet): Je lijf denkt: "help, te weinig zuurstof!" en produceert koud, klam zweet. Vooral op je voorhoofd, handpalmen en rug. Valt niet te stoppen.
• Oorsuizen of een zoemend geluid: Een hoog fluitend of suizend geluid in je oren. Alsof de wereld om je heen wegvalt en alleen dat geluid nog over is.
• Algehele zwakte en een slap gevoel in de benen: Je spieren voelen aan als lood. Alsof je benen van rubber zijn. Je kunt gewoon niet meer staan, je zakt door je poten.
• Hartkloppingen of een onregelmatige hartslag: Je hart gaat ineens racen of juist heel langzaam kloppen. Dat 'fladderende' gevoel in je borst, ken je dat?

Welke lichamelijke reacties treden op tijdens de flauwte?

Oké, stel dat je die signalen mist of negeert - dan ben je dus weg. Bewustzijn kwijt. Maar gek genoeg is dat een beschermingstruc van je lichaam. Door te vallen (of te gaan liggen) stroomt het bloed weer naar je hoofd. Het duurt meestal maar kort, een paar seconden, hooguit een minuut of twee.

Wat zie je dan aan iemand die flauwvalt?

• Een huid die bleek, grauw of asgrauw is. Geen gezond kleurtje.
• Koude, klamme huid. Voelt niet fijn aan.
• Oppervlakkige, trage ademhaling. Alsof ze bijna niet ademen.
• Een zwakke, langzame pols. Bradycardie heet dat.
• Spieren die helemaal slap zijn. Daarom vallen ze ook.
• Soms: korte, schokkerige bewegingen. Lijken op epilepsie, maar duren veel korter. Myoclonieën noemen ze dat.

Wat is het verschil tussen een flauwte en een epileptische aanval?

Mensen halen ze nogal eens door elkaar. Snap ik wel, allebei raak je even buiten westen. Maar de oorzaken en verschijnselen zijn totaal verschillend. En dat is best belangrijk om te weten voor de eerste hulp.

Wat moet je doen als iemand deze verschijnselen vertoont?

Als je die signalen herkent, kun je nog een val voorkomen. Iemand zegt dat-ie zich flauw voelt? Snel handelen. Dit is wat je doet:

1. Laat de persoon direct gaan zitten of liggen. De beste manier om bloed weer naar boven te krijgen. Op de grond, benen omhoog, desnoods op een stoel of kussen.
2. Zorg voor frisse lucht. Raam open, deur open. Of breng ze naar een plek waar het niet benauwd is. Maak strakke kleding los - stropdas, riem, kraag, dat soort dingen.
3. Blijf erbij en stel ze gerust. Praat rustig, wees duidelijk. Vraag of er pijn op de borst is, of ze benauwd zijn, of andere rare dingen.
4. Geef niks te eten of te drinken tot ze echt helemaal bij zijn. Ze kunnen zich verslikken, en dat wil je niet.
5. Bel 112 als: ze niet binnen 2 minuten bijkomen, ze gewond zijn geraakt door de val (vooral hoofdletsel), ze een hartaandoening hebben, of de flauwte zomaar uit het niets kwam.

Checklist: Herken jij de signalen?

Gebruik dit lijstje om snel te checken of iemand op het punt staat flauw te vallen. Kruis aan wat je ziet. Bij 3 of meer punten? Grote kans dat het gaat gebeuren.

• [] Klaagt over duizeligheid of een 'licht hoofd'?
• [] Ziet er bleek of grauw uit?
• [] Heeft koud zweet op het voorhoofd of de handen?
• [] Zegt dat het zicht wazig wordt of dat er 'zwarte vlekken' zijn?
• [] Voelt de benen slap of zwaar aan?
• [] Voelt zich misselijk of moet overgeven?
• [] Hoort een suizend of fluitend geluid?
• [] Geeft aan dat het hart 'raar' klopt?

Veelgestelde vragen (FAQ)