Hoe rijk was Leonardo da Vinci toen hij stierf

Iedereen kent Leonardo da Vinci als het genie van de Renaissance – de man achter de Mona Lisa en Het Laatste Avondmaal. Maar hier is iets wat minder mensen weten: hoe zat het eigenlijk met zijn geld op het moment dat hij doodging? Anders dan je misschien denkt, was hij geen arme, verwaarloosde kunstenaar die in een of andere zolderkamer crepeerde. Notariële akten en zijn testament laten een heel ander beeld zien. Iemand die comfortabel leefde, maar nou ook weer niet in dezelfde financiele stratosfeer als de bankiers en vorsten van zijn tijd.

Wat was de exacte waarde van zijn nalatenschap?

Toen Leonardo op 2 mei 1519 in het Kasteel van Clos Lucé in Amboise, Frankrijk, de pijp uit ging, maakten ze een inventaris op van alles wat hij bezat. En dat was nogal wat. Contant geld, stukken land, schilderijen, die beroemde manuscripten van hem, plus alle rommel die je in een leven verzamelt. Historici denken dat zijn hele hebben en houden ergens tussen de 10.000 en 15.000 Franse ecu's waard was. Om dat even in perspectief te plaatsen: dat is in moderne termen een paar honderdduizend euro. Niet slecht voor een kunstenaar. Hij zat in de bovenste laag van de middenklasse. Best aardig.

Waaruit bestond zijn vermogen precies?

Het was niet alsof hij al zijn eieren in één mandje had gestopt. Zijn rijkdom was nogal divers, precies zoals zijn leven als kunstenaar, ingenieur en hofnar – nou ja, hoveling eigenlijk. Dit is wat hij bij elkaar had gesprokkeld:

• Contant geld en banktegoeden: Een flinke stapel gouden munten, gewoon in kisten. Lekker ouderwets.
• Kunstwerken: Al die onaffe schilderijen, tekeningen en natuurlijk zijn notitieboekjes (de Codexen). Die hadden een gigantische intellectuele waarde, maar laten we eerlijk zijn – in die tijd waren ze niet allemaal evenveel geld waard op de markt.
• Landerijen: Een stuk grond in Milaan, gekregen van zijn oude baas Ludovico Sforza, en een kleine wijngaard in Fiesole, vlak bij Florence, die hij van zijn vader had geërfd.
• Persoonlijke bezittingen: Kleren van dure stoffen, meubels, een bibliotheek met boeken en een hoop wetenschappelijke instrumenten. De man hield van zijn speelgoed.

Hoe verdiende Leonardo da Vinci zijn geld?

Mensen denken vaak "schilder = geld uit verf", maar Leonardo was veel meer dan dat. Hij was een manusje-van-alles. Militair ingenieur, architect, en de man die feesten en spektakels organiseerde voor de rijken. En dat betaalde. Zijn inkomsten kwamen uit verschillende hoeken:

• Opdrachten van vorsten: Hij werkte voor hertog Ludovico Sforza in Milaan, Cesare Borgia in Romagna en koning Frans I van Frankrijk. Die lui betaalden hem royale jaargelden en bonussen. Niet slecht als bijbaan.
• Verkoop van kunstwerken: Traag? Ja, verschrikkelijk. Maar als hij iets afmaakte, werd het goed betaald.
• Erfenissen: Van zijn vader, Ser Piero da Vinci, en zijn oom Francesco kreeg hij een klein fortuintje. Soms heb je geluk met je familie.
• Ingenieursdiensten: Bruggen, kanonnen, stadsverdedigingen – hij ontwierp het allemaal en kreeg er een vast salaris voor.

Was hij rijker dan tijdgenoten zoals Michelangelo?

Laten we even vergelijken met zijn grote rivaal, Michelangelo Buonarroti. Die gozer stierf in 1564, 88 jaar oud, en liet een enorm fortuin na – ongeveer 50.000 dukaten. Dat is dus een stuk meer dan Leonardo's 10.000 tot 15.000 ecu's. Michelangelo was een keiharde zakenman die zijn geld slim belegde in onroerend goed in Florence. Leonardo daarentegen? Die was minder bezig met geld stapelen. Hij gaf bakken met geld uit aan boeken, materialen en het onderhouden van zijn atelier met assistenten zoals Francesco Melzi en die ellendige Salai. Dus nee, hij was niet zo rijk als Michelangelo. Maar hij had het een stuk beter dan de meeste kunstenaars van zijn tijd. Kijk naar Sandro Botticelli – die stierf in armoede. Leonardo was dan wel niet de rijkste, maar hij zat er warmpjes bij.

Wat gebeurde er met zijn geld na zijn dood?

Op 23 april 1519, een paar dagen voor zijn dood, maakte Leonardo zijn testament op. En daarin verdeelde hij de boel onder drie mensen:

• Francesco Melzi (zijn leerling en metgezel): Kreeg de meeste manuscripten, tekeningen, schilderijen en gereedschappen, plus het vruchtgebruik van zijn landerijen. Melzi erfde de echte schat – de kennis.
• Salai (Gian Giacomo Caprotti, zijn leerling): Kreeg de helft van de wijngaard in Fiesole en een som contant geld. Waarschijnlijk als compensatie voor al die jaren gedonder.
• Zijn bedienden: Kleine legaten, kleding en meubels. Niets bijzonders.

Het contante geld ging naar het betalen van schulden, de begrafenis en het uitkeren van de legaten. Melzi bewaarde de manuscripten goed, maar later raakten veel van Leonardo's technische notities verspreid. Sommige zijn gewoon verloren gegaan. Zielig, eigenlijk.

FAQ: Veelgestelde vragen over Leonardo's rijkdom