Welke inkomsten hoef je niet op te geven?

Mensen die een uitkering of toeslag krijgen vragen zich vaak af: "Mag ik dit houden of moet ik het melden?" Er is niet één simpel antwoord – het hangt er echt vanaf welke regeling voor jou geldt. Toch zijn er inkomsten die vaak (deels) worden vrijgesteld. Check altijd de regels van jouw specifieke situatie – bijstand, WIA, WW, AOW, toeslagen – maar hier zijn dingen die meestal niet (volledig) worden meegeteld.

Vrijwilligersvergoeding

Dit is waarschijnlijk de bekendste. De overheid wil vrijwilligerswerk namelijk aanmoedigen. Daarom mag je een bepaalde vergoeding krijgen zonder gedoe met je uitkering. In 2024 zit de grens op maximaal €190 per maand en €1.900 per jaar. Voor de bijstand, Participatiewet of IOAW wordt dit gewoon niet als inkomen gezien. Mooi geregeld, toch?

Giften en schenkingen

Krijg je af en toe wat van familie of vrienden? Of van een goed doel? Meestal is dat geen probleem – zolang het maar eenmalig is en niet elke maand terugkomt. De Belastingdienst heeft een vrijstelling voor schenkingen tot een bepaald bedrag (in 2024 is de algemene vrijstelling €2.658 voor een kind, voor andere ontvangers is het lager). Voor de bijstand geldt: een gift van maximaal €1.200 per jaar telt niet als vermogen, mits het écht eenmalig is. Structurele giften? Die kunnen wel worden gezien als inkomen. Wees daar voorzichtig mee.

Kinderbijslag en kindgebonden budget

Dit zijn twee van de duidelijkste uitzonderingen. Kinderbijslag (van de Sociale Verzekeringsbank) en kindgebonden budget (van de Belastingdienst) – die zijn voor de kosten van je kinderen. Ze worden niet meegerekend als inkomen voor de bijstand, WW, WIA of AOW. Dus nee, je hoeft ze niet op te geven. Wel worden ze meegenomen bij de berekening van de inkomensafhankelijke combinatiekorting, maar dat is een belastingvoordeel, geen uitkering.

Alimentatie voor kinderen

Krijg je alimentatie voor je kinderen? Die is bedoeld voor hun onderhoud, dus wordt het niet als inkomen voor jou gezien. Voor de bijstand wordt kinderalimentatie niet meegerekend bij de ouder, maar wel als inkomen van het kind. Dat kan soms gevolgen hebben voor de kinderbijslag of het kindgebonden budget. Partneralimentatie? Die moet je wél opgeven. Verwar ze niet.

Inkomsten uit verhuur van de eigen woning (bij tijdelijke verhuur)

Verhuur je een kamer in je eigen huis via bijvoorbeeld Airbnb, terwijl je er zelf blijft wonen? Dan val je onder de kamerverhuurvrijstelling. Je mag tot een bepaalde grens belastingvrij houden – in 2024 is dat 70% van de huurprijs, met een maximum van €5.998 per jaar. Voor de bijstand wordt dit vaak niet volledig meegerekend, maar meld het wel. De Belastingdienst en de gemeente hebben hier aparte regels voor – ja, het is ingewikkeld.

Schadevergoedingen en eenmalige uitkeringen

Eenmalige schadevergoedingen – bijvoorbeeld van een verzekering na een ongeluk – worden meestal niet als inkomen gezien. Maar ze kunnen wel als vermogen worden aangemerkt. Dat kan gevolgen hebben voor de vermogenstoets van de bijstand. Eenmalige uitkeringen zoals een overlijdensuitkering of een uitkering uit een spaarloonregeling vallen vaak ook buiten de inkomensdefinitie. Maar check dit altijd even bij je uitkeringsinstantie. Zeker weten is beter.

Inkomsten uit arbeid met een doelgroepverklaring (bijstand)

Voor mensen met een arbeidsbeperking die werken met een doelgroepverklaring (bijvoorbeeld via de banenafspraak) geldt een speciale vrijstelling. Een deel van het loon wordt niet gekort op de uitkering. De precieze regels? Die verschillen per gemeente. Vaak mag je een percentage van je loon houden – bijvoorbeeld 25% of 50% van het minimumloon – zonder dat dit invloed heeft op de bijstand. Vraag het na bij jouw gemeente.

Inkomsten uit mantelzorg

Een mantelzorgcompliment of een eenmalige vergoeding van de gemeente voor mantelzorg wordt niet als inkomen gezien. Het is een blijk van waardering, valt onder de vrijstelling. Ook een kleine, incidentele vergoeding van de zorgvrager (bijvoorbeeld voor onkosten) wordt vaak niet meegerekend – zolang het maar niet structureel is. Anders wordt het een ander verhaal.

Inkomsten uit een eigen woning (bij verkoop)

Verkoop je je eigen woning en gebruik je de overwaarde voor een nieuwe? Dan wordt die overwaarde niet als inkomen gezien. Dit geldt ook voor de bijstand – zolang het geld binnen een redelijke termijn (meestal 2 jaar) wordt geherinvesteerd in een nieuwe woning. Neem je de overwaarde op als contant geld? Dan wordt het wél als vermogen gezien. Wees daar dus voorzichtig mee.

Inkomsten uit studiefinanciering

Studiefinanciering (DUO) wordt niet als inkomen gezien voor de bijstand. Maar wel voor inkomensafhankelijke regelingen zoals de huurtoeslag. Belangrijk om te weten: studiefinanciering telt wel mee voor de inkomstenbelasting (het is een bron van inkomen), maar niet voor uitkeringsinstanties zoals de gemeente. Let op: een student met een bijstandsuitkering moet wél voldoen aan de voorwaarden van de Participatiewet. Dus niet zomaar doen alsof het allemaal los staat.

Inkomsten uit een persoonsgebonden budget (PGB)

Een PGB dat je ontvangt voor zorg of ondersteuning is bedoeld om zorg in te kopen. Dit geld wordt niet als inkomen van de ontvanger gezien. Het is een bestemmingsbudget. Je hoeft het niet op te geven als inkomen, maar je moet wel kunnen aantonen dat het is besteed aan zorg. Anders wordt het een probleem.

Veelgestelde vragen (FAQ)