Wat gebeurt er als een broer en zus varken paren?

Het paren van broer en zus varkens – inteelt dus – dat proberen ze in de commerciële varkenshouderij zoveel mogelijk te vermijden. En daar zit een goede reden achter, want de gevolgen zijn behoorlijk serieus. In het wild bij zwijnen gebeurt het weleens, maar bij die gedomesticeerde beesten? Dat geeft een hele reeks problemen. Gezondheid, welzijn, productiviteit – het gaat allemaal achteruit.

Wat zijn de directe genetische risico's?

Als een broer en zus het doen, dan is de kans op homozygotie gewoon heel groot. Dat betekent dat de biggen twee identieke kopieën van een gen krijgen, eentje van pa en eentje van ma. Normaal blijven schadelijke recessieve genen verborgen, maar bij inteelt komen ze tevoorschijn. En dat leidt tot flink wat genetische defecten.

Veelvoorkomende geboorteafwijkingen bij inteelt bij varkens

Wat je vaak ziet bij biggen uit zo'n broer-zus combinatie:

• Misvormingen: Denk aan een gespleten gehemelte, hernia's, rare pootjes of geen anus (atresia ani). Niet fraai.
• Zwakke biggen: Ze zijn vaak te licht, hebben geen goede zuigreflex en worden sneller ziek.
• Verminderde vruchtbaarheid: De biggen die het overleven? Die hebben later zelf vaak een lagere vruchtbaarheid, kleinere worpen en meer doodgeboren jongen.
• Groeivertraging: Zelfs als ze er normaal uitzien, groeien inteeltbiggen gewoon langzamer en zetten ze voer slechter om in vlees.

Hoe beïnvloedt inteelt de varkenshouderij?

In de intensieve varkenshouderij is inteelt een groot risico, economisch gezien. Als een fokker per ongeluk broer en zus laat paren, dan krijgtie te maken met meer dode biggen en minder winst. Onderstaande tabel laat zien wat het verschil is tussen inteelt en een genetisch diverse paring.

Waarom komt het soms voor in de praktijk?

Ondanks alle risico's gebeurt het weleens per ongeluk. Een fout in het management, een beer die onbedoeld familie blijkt van de zeug – het kan zomaar. Soms wordt inteelt bewust ingezet, in de lijnenteelt, om bepaalde eigenschappen te fixeren. Maar dat gebeurt onder streng toezicht van een geneticus, met een heel laag inteeltpercentage per generatie. Bij broer-zus paren praat je over 25% per generatie – veel te hoog voor duurzame fokkerij.

Checklist: Wat te doen bij een onbedoelde broer-zus paring?

Als een varkenshouder erachter komt dat broer en zus gepaard hebben, dan zijn dit de stappen die je kunt nemen:

• Direct scheiden: Haal die beer en zeug uit elkaar. Voorkom verdere paringen.
• Dracht controleren: Kijk via echo of bloedtest of de zeug drachtig is.
• Overweeg abortus: Soms kan een veearts een abortus opwekken, zodat de zeug later nog een gezonde dekking kan krijgen.
• Biggen monitoren: Gaat de dracht door? Wees dan voorbereid op zwakke of misvormde biggen. Extra zorg, bijvoeding, warmtelampen – het kan nodig zijn.
• Biggen niet gebruiken voor de fok: Alle biggen uit zo'n inteeltparing moeten gecastreerd of gesteriliseerd worden. Alleen gebruiken voor vleesproductie.
• Administratie bijwerken: Noteer de fout in het fokregister. Dan weet je het voor de volgende keer.
• DNA-testen overwegen: Laat de verwantschap van de ouderdieren testen. Weet je zeker wat de inteeltgraad is.

Veelgestelde vragen over broer-zus paringen bij varkens